Cerkak "Ora Nduwe Welas"

Ora Nduwe Welas

Sore iki pak Wagiya katon susah. Arep madhang wae katone ora seger. Pak Wagiya bingung nganggo apa dheweke bakal bayar utang, amarga rentenir utang sing diutangi wis bola bali anggone nagih utang. Pak Wagiya ora nyana yen utang gawe nyekolahke anake bakal semono akehe, gek kerjane pak Wagiya wae mung mudin sing gajine diwehke pisan anggone dadi mudin. Gaji kuwi awujud bengkok kang wus didol marang wong amarga nalika dhek semana pak Wagiya nyalon lurah nanging kalah. Banjur mbok Wagiya kandha marang pak Wagiya yen dheweke bakal menyang Jakarta golek gaweyan supaya utang-utang kang wis kebacut akeh kuwi bisa kesaur. Pak Wagiya mana manut karepe garwane, nanging ya kuwi kepriye yen wes tekan kana banjur ora entuk gaweyan babar pisan. Gek yen bu Wagiya tok sing kerja apa bisa gawe mbayar utang. Bu Wagiya nduwe penggalih yen ning Jakarta kuwi ana sanak sedulur sing bisa dijaluki tulung, ora ketung kerja resik-resik ning omahe wong kuwi ora masalah, sing penting dhuit kang kalumpuk mengko bisa gawe nyaur utang kang wis akeh.

“Pak, ning Jakarta kan ana kang Ri sing bisa dakjaluki tulung golekake gaweyan, menowo wae aku ngko tekan kana wis ana gaweyan, ora ketung resik-resik gone wong.”

“Nanging bu, aku ora tega yen awakmu menyang Jakarta dhewekan, gek reti dhewe kang ri ki omahe sepira, anake we akeh, la kowe mengko ning kono arep turu ning ngendi?”

“Wis pak, masalah turu ki ora usah dipikir, wong ya ning ngarep tv kae lak ya gon amba, aku isa turu kono sawetara sakdurunge aku entuk gaweyan.”

“Nek mung gaweyan resik-resik ki dhuite sepira ta bu, apa cukup kanggo bayar utang?  Apa bapak tak melu menyang Jakarta wae bu, ben dhuite bisa nglumpuk akeh. Bisa kanggo mbayar utang uga gawe mbayar sekolahe Siti karo Tono. Sesok dak telpone kang Ri menowo ana gaweyan kang bisa daklakokake bu.”

“La mudine piye pak, sing arep ngurusi sapa?”

“Kuwi bisa dakpasrahake karo pake bu, biyen pake lak ya mantan mudin, ngko masalah bayaran gampang bisa dak kei sitik yen aku mengko wis entuk gaweyan lan wis oleh dhuit.”

“Yowes pak yen karepe ngono.”

Esuke pak Wagiya telpon karo sedhereke sing ana ing Jakarta, Riyanto. Riyanto kuwi kakangne bu Wagiya pas, dheweke ing Jakarta wis nduweni gaweyan sing tetap, kerja ana ing pabrik wis pirang-pirang taun, uripe  ning kono ya wes sarwo kecukupan, anake telu lagi sekolah kabeh lan sekolah ana ing sekolah-sekolah kang apik. Nanging ya kuwi omahe ijek  cilik amarga lahan omahe kang sempit, bisa digedhekake ya mung mendhuwur ora bisa kanthi nyiseh.

Seminggu sakwise pak Wagiya telpon Riyanto, banjur Riyanto ngabari yen ana kerjaan, nanging ya mung dadi tukang bangunan ana ing sekolahan cedhak pabrik anggone Riyanto kerja. Amarga pak Wagiya ning ngomah dheweke ya wes kerep ewang-ewang ndandani omahe tanggane, pak Wagiya nyagohi. Banjur bu Wagiya ugi oleh kerjaan momong ning cedhak pak Wagiya kerja. Jarene Riyanto majikane bu Wagiya anggone kerja penak ugi kerjane ora rekasa.

Sesoke pak Wagiya karo bu Wagiya mangkat menyang Jakarta. Sakdurunge mangkat pak Wagiya pesen karo Sri, anak wedoke pak Wagiya supaya bisa ngrumat adhine, Tono. Sri pancen wis kuliyah semester 5, nanging anggone ngrumati omah durung pinter, amarga sedina-dina mung dolan karo kancane, ora tau ngewangi ibune ning ngomah, mbok kuwi resik-resik wae kadhang-kadhang. Tono mono ijek kelas 1 SMA nanging sipate bedha banget karo mbakyune, saben dinane sakdurunge dheweke mangkat sekolah, ewang-ewang ibune dhisik, ora ketung mung asah-asah. Bocah lanang nanging sipate bedha banget karo mbakyune.

Sakdurunge menyang Jakarta pak Wagiya pesen karo Sri:

“Sri, anakku, adhimu jaganen ya, mangane gampang wis tak pasrahke karo budhemu, yen wayah kowe ngeleh nyango gone budhemu, yen adhine isuk-isuk arep mangkat sekolah jipukna sarapan dhisik, semana uga awakmu, yen arep sarapan ya tinggal jupuk gone budhe.”

“Inggih pak, mangkeh Tono mam e kula pendetke, menawi kula saweg kuliyah nggih kersane mendet kiyambak.”

Bu Wagiya nambahi anggone pak Wagiya ngandani Sri

“Sri, ibu bapak ki lunga ya golekake dhuit kanggo kowe lan Tono, anggonmu dolan kuwi kurangana, prihatina ya Sri, dhuit gawe sangu karo mbayar sekolah mengko dak kirimi bapak karo ibu, aja boros-boros anggone jajan, jajan seperlune wae nek kena ya yen sekolah sangu mam saka ngomah, dadi rak dhuite sangu ijek, isa kanggo liyane.”

“Inggih bu, dhuite Tono menika kersane kula ingkang bekta supados mboten jajan terus, mangkih menawi nyuwun sangu nggih kalih kula kemawon.”

Dhasare Tono kuwi manut ya dhuit sangune digawa mbakyune bisane mung meneng wae, bu Wagiya ya mung nyetujoni karepe Sri mau. Sejatine Sri kuwi ya mung pengen nduwe dhuit akeh ben bisa dolan karo kanca-kancane.

Seminggu sakwise pak Wagiya karo bu Wagiya menyang Jakarta omah kang maune resik, rupane kaya kandhang pitik, klambine Sri ana ing kursi kana kene ora disingkirake. Nanging rupa klambine Tono ora ana, amarga Tono klambi kang reget langsung dikumbah, bedho banget karo sipate mbakyune. Tono meh resik-resik ya ora bisa, amarga dheweke wae mulih sekolah jam setengah 5 nan amarga dheweke melu ekstrakurikuler paskibra lan dheweke dipilih dadi anggota utama, dadi saben dinane dheweke kudu melu latian supaya bisa melu lomba mrono mrene.

Sri mono saben bali kuliyah ora malah bali nyang ngomah malah dolan karo kanca-kancane menyang mall lan ngentekke dhuit kang diwenehi bapak ibune. Sangune adhine uga dienggo jajan, adhine mung disangoni setengah saka kang wus dikei ibune. Ana ing mall Sri tuku klambi akeh lan larang-larang. Kanca-kancane uga akeh sing dijajakake supaya dheweke disenengi marang kanca-kancane. Sri kuwi kuliyah ning universitas swasta, dadi akeh bocah sing bapak ibue sugih-sugih, dadi yen Sri ora nduwe dhuit dheweke ora PD nalika dolan breng-bareng.

Yen dolan Sri karo kanca-kancane ora mung sejam rong jam, nanging nganti tengah wengi. Nalika ibu bapake Sri ana ing ngomah Sri uga wis biasa ngapusi ning kampus ana acara kang dheweke kudu nginep. Nanging yen ibu bapake ana ing Jakarta ngene iki dadi kesempatane Sri ngajak kanca-kancane nginep ana ing omahe nalika padha bali wengi sakbare padha dolan.  Tono kang lagi ning ngomah mung bisa meneng weroh mbakyune karo kanca-kancane, malah Sri biyasane akon Tono lunga

“Ton, kana turua nggone budhe sek, kanca-kancaku meh padha turu kene, kamarmu mengko yoben dienggo kanca-kancaku, kowe ning gone budhe kan bisa turu karo mas Sabar.”

“Aku sesok kuwi ujian mbak, dadi kudu sinau dhisik, mengko yen ning gone budhe ora bisa sinau wong mestine kon turu gasek, wong jam 9 lampu omah wis mesti dipateni.”

“Sesok esok opo ning sekolahan mbesok lak ya bisa sinau sek ta, pokoke bengi iki kowe kudu turu gone budhe dhisik, yen ditakoni budhe ngomong wae kowe ora ana kancane ning ngomah, ngomongo yen aku ana acara ning kampus.”

Dhasar wonge manutan, Tono banjur menyang gone budhene gawa buku kanggo sinau, dheweke jane ya sebel karo mbakyune, nanging wis ora bisa nglawan meneh, amarga dheweke wedi yen mbakyune bakal muni-muni.”

Tekan gone budhene sing saka omahe kira-kira 500meteran, Tono ditakoni marang budhene lan jawab kaya apa sing diprentahke mbakyune, Sri. Amarga omahe budhene menyang omahe Tono ya rada adoh dadi budhene banjur percaya marang  Tono, uga ora ngecek omahe Tono ana uwong apa ora.

Isuk-isuk Tono sakbare shalat subuh banjur bali menyang omah, nanging lawang omah ijek kancingan, Tono dhodhok lawang, nanging banjur dibukak marang bocah lanang kang ana ing njero omah. Tono banjur kaget nanging ya piye meneh dheweke yen takon bakalane mengko diseneni mbakyune.

Tangga-tangga wes padha ngerti yen mau bengi Sri gawa kanca-kancane menyang omahe, uga ana bocah lanang kang nginep ana ing kana. Kabar kuwi wis sumebar sak desa, nanging Sri mono pancen bocah kang ora nduwe isin. Sak desa wis ngomongke dheweke nanging Sri ora gubris, dheweke tetep gawa kanca-kancane menyang omahe nganti wengi.

Kabar kuwi uga tekan kupinge budhene, banjur budhene Sri menyang omahe Sri, Sri dikandani sembarang-barang, nalika dheweke lagi ana ing omah nonton TV.

“Sri, kowe ki apa tenan gawa kancamu lanang nginep ana ing omah?”

“Mboten budhe, namung kanca ingkang setri kemawon kok budhe.”

“La kuwi tangga-tangga ngomong karo aku supaya ngandhani kowe aja nganti gawa bocah lanang meneh nginep ana ing kene.”

Senajan Sri dikandani budhene kaya ngopo dheweke tetep ora gubris, dheweke tetep ora ngaku yen gawa bocah lanang nginep ana ing omahe.

“Sri, rungokna ya nduk, bapak ibukmu kuwi kerja nganti tekan paran kana mung gawe golekake dhuit awakmu, supaya kowe karo adhimu kuwi bisa sekolah sakdhuwur-dhuwure, sekolaha sing genah Sri, sekolah sing temenan supaya bisa mbanggakake bapak lan Ibumu, supaya mengko yen kowe wis sukses bisa ngringanke bebane bapak lan ibumu ya Sri.”

“Nggih budhe”. Wangsulane Sri kang katon males ngrungokake kandhane budhene sing marakake sebel ing ati.

Budhene banjur bali amarga ngandhani Sri kuwi ya kaya ngandhani wong kang wis ora nduwe isin tur ora bisa mikir diwasa.

Isuke Sri mangkat kuliyah dijemput marang kancane lanang. Tekan kampus dheweke ora malah kuliyah nanging nongkrong ana ing kantin. Kanca-kancane uga dibayari amarga Sri lagi wae dikirimi duit marang bapak ibune kang dheweke nembunge kanggo bayar kuliyah nanging ya sejatine mung gawe jajan lan gawe tuku bab kang ora ana gunane.

Nalika mlaku menyang cafe sing arep diparani Sri karo kanca-kancane, Sri kang posisine ana ing ngarep lan gawa motore kancane, dumadakan Sri niba ana ing pinggiring dalan lan awak karo motor kang dienggo lecet-lecet kabeh. Nalika nyebrang Sri ora namatake yen saka arah nganan ana mobil kang mlaku banter, banjur Sri kaget lan kesempret.

Sri banjur digawa kanca-kancane menyang RS, Sri setengah sadar lan nangis wae amarga awake lecet-lecet lan lara kabeh. Salah siji kancane Sri telpon budhene kang ana ing omah, banjur budhene mara menyang RS. Budhene weroh keadaane Sri kang kaya mangkono welas banget, ora tega weroh ponakane kaya ngana. Sri uga ngomong budhene yen dheweke pengen weroh bapak karo ibune. Banjur budhene Sri telpon ibune Sri kang ana ing Jakarta

“Dek, anakmu Sri saiki lagi ana ing RS.”

“Ana apa mbak karo Sri, bocahe orapapa kan ? kena apa kok digawa menyang RS?” ibune Sri katon panik banget nalika diwenehi ngreti yen Sri ana ing RS.

“Orapapa mbak, mung lecet-lecet tok, bocahe mau disrempet mobil, nanging ya kuwi ket mau bocahe nangis wae pengen weroh bapak ibune jare.”

“Yawes mbak, iki aku tak pamit majikanku sik, pakne ya tak telpone mbok menawa bisa melu bali.”

“Iya mbak ngati-ngati, ora usah kesusu, Sri ning kene tak tunggune.”

Banjur bu Wagiya telpon pak Wagiya lan ngandani kedadeyan kang wis dumadakan. Amarga wis entuk ijin saka majikane bu Wagiya banjur marani pak Wagiya ana ing panggonan kerjane. Kekarone banjur padha bali numpak bis saka Jakarta.

Nalika weroh ibune, Sri banjur nangis, lan ngelingi kabeh sing wis dilakokake nalika ibu bapake ora ana ing omah. Sakdurunge kuwi ibu bapake Sri wis dicritani budhene apa sing wis kedadeyan sakdurunge Sri ana ing RS. Bab Sri ngajak bocah lanang nginep ana ing ngomah uga wis dicritakake. Kabeh bab ala kang dilakoni Sri ibu bapane wis dicritani. Tono, adhine Sri uga nunggoni Sri nalika Sri ana ing RS, ngancani budhene anggone nunggoni mbakyune.

Sri banjur ngomong karo bapak ibune

“Bu, pak. Ngapurane nggih, Sri mboten saged dados anak ingkang mbanggakake bapak ibu, malah sagede mung ngisin-ngisini bapak ibu. Ngapunten, Sri dereng saged njagi Tono, mboten saged dados mbakyu ingkang dados tuladha ingkang sae kagem adhine.”

Mripate Sri katon metu loh kang dheweke ora bisa ngempet, amarga kelingan kabeh bab ala kang dheweke lakokake.

Bu Wagiya banjur mangsuli

“Wis nduk, kabeh wis kasep kedadeyan, ibu ya njaluk ngapura bisane ya malah ninggal awakmu karo adhimu ana ing omah dhewe, sing penting aja dibeleni meneh nduk, sekolahe kuwi ditenanani ben mbesuk bisa sukses, shalate uga sing sregep supaya anggone kuliyah diparingi lancar marang gusti Allah.”

Sri mung bisa nangis anggone ngrungokake ngendikane ibune, banjur Sri dikekep marang ibune lan kekarone padha ora bisa ngempet anggone arep nangis.

Sakwise Sri sehat, banjur bu Wagiya pamit lewat telpon marang majikane yen dheweke ora bisa kerja maneh, amarga kudu njaga anak-anake. Banjur sing kerja menyang Jakarta namung pak Wagiya. Utang marang rentenir uga sithik mbaka sithik wis bisa disaur marang pak Wagiya. Rentenir kang nagih menyang omah uga wes ora ngetok maneh. Sri anggone kuliyah wis ora tau dolan. Yen bali kuliyah ya banjur njujuk ana ing omah. Tono anggone melu ekstrakurikuler paskibra uga bisa menangake lomba lan bisa dadi kebanggaane bapak ibune.

-TAMAT-